Keuringen van hijs- en hefmiddelen.

Het keuren van hijs- en hefmiddelen is een vak op zich. Iedereen die in de wereld van verticaal transport bekend is zal dit beamen.
Hijskranen en hijswerktuigen zijn arbeidsmiddelen die door hun functie (het verticaal verplaatsen van lasten) worden gebruikt door potentieel gevaarlijk arbeid. Bewegende en vooral vallende lasten zijn zeer gevaarlijk! Niet goed werkende of beveiligde hijswerktuigen of falende hijsgereedschappen kunnen de oorzaak zijn van ongevallen. Door deze arbeidsmiddelen regelmatig te keuren en te onderhouden is het risico op ongevallen.

Dat het keuren van hijskranen en hijswerktuigen een specialisme is, zal niemand ontkennen. Hoewel er alom nog steeds veel “eenvoudige takeltjes en loopkraantjes” worden gebruikt, zijn zeker de moderne bovenloopkranen zeer gecompliceerde machines.
Voor de keuring van kranen en takels is daarom een grondige technische kennis (zowel mechanisch als elektrisch) vereist. Daarnaast wordt van de kraankeurmeester inzicht vereist in de specifieke gebruiksomstandigheden waaronder het arbeidsmiddel (hijskraan of takel) wordt gebruikt.
Met deze kundigheden uitgerust kan de kraankeurmeester een weloverwogen oordeel over gebruikte kranen geven!

Anders is het met het keuren van hijsgereedschappen. Hierover bestaat bij velen de gedachte dat, omdat dit vaak simpele stalen onderdelen zijn, dit een klusje is dat door iedereen kan worden gedaan die weet wat staal is. Deze misvatting wordt verdedigd door de stelling dat bij het gebruik ervan nauwelijks fouten worden gemaakt. Als je echter bedenkt dat voor elk stuk hijsgereedschappen geldt dat er slechts één manier is om het goed te gebruiken, is de veronderstelling dat misbruik nauwelijks zou voorkomen nogal opportunistisch.

De praktijk leert dat veel hijsongevallen uit pure onwetendheid gebeuren. De personen die de hijsgereedschappen gebruiken en/of de kranen bedienen zijn niet of onvoldoende voorgelicht of geschoold. De werkgever heeft dan duidelijk niet aan zijn wettelijke verplichtingen voldaan! Opleiding voor aanpikkers en kraanbedieners is dus een pure noodzaak. Veel EKH-leden kunnen deze aan hun klanten aanbieden. Helaas is het in de praktijk zo dat nonchalance, gemakszucht, naïviteit (de “oenfactor”) bij veel hijsongevallen een belangrijke rol speelt. Om een voorbeeld te noemen: ook bij hijsgereedschappen hoort een gebruiksaanwijzing. Deze is in veel gevallen op de werkvloer nog nooit gezien en dus onbekend! Ook wordt het uit “stoerdoenerij” (niet moeilijk doen) niet zo nauw genomen met de juiste toepassingen van de werklast van de betreffende hijsgereedschap en wordt dit zwaarder belast dan toegestaan.
Deze invloeden die verkeerd gebruik veroorzaken zijn moeilijk uit te roeien (en lijken soms zelfs toe te nemen).

De keurmeester van hijsgereedschappen kent in de meeste gevallen het voorafgaande gebruik van het hijsgereedschap niet. Hij is onbekend met de opgetreden belastingen, gebruiks- en omgevingsinvloeden. Hij moet daarom zeker de effecten van gebruik en eventueel misbruik kennen en ook kunnen beoordelen. Dit nu vereist wel degelijke specifieke kennis en deskundigheid.
Voor de keuring van hijsgereedschappen is daarom een goed product- en materiaalkennis noodzakelijk. Kennis van mechanica en dynamica (natuur- en scheikunde) zijn als basis voor het uitvoeren van een juiste beoordeling onontbeerlijk. Een keurmeester moet daarnaast kunnen beschikken over de juiste apparatuur en vaardigheden om scheuronderzoek en beproevingen met overbelasting te kunnen uitvoeren.
Alleen toegerust met deze deskundigheden kan een keurmeester een weloverwogen oordeel geven over de veiligheid van gebruikte hijsgereedschappen!

Bron: Industrie Magazine 3 maart 2008